کاویان

سلام

در دو بخش قبلی این مطلب در مورد حس و حال دستگاه های موسیقی ایرانی از کتاب نظری به موسیقی نوشته روح اله خالقی مطالبی رو نوشتم که لینک دو مطلب قبل رو هم در اینجا آوردم.

شور:      http://kaviandaff.blogfa.com/post-126.aspx  

متعلقات شور:    http://kaviandaff.blogfa.com/post-257.aspx      

و اما امروز در مورد حال و هوای دستگاه ماهور و هم چنین راست پنجگاه که در تقسیم بندی وزیری جزو دستگاه ماهور قرار میگیره مطالبی رو عنوان می کنم.

حالت آواز ماهور:

ماهور آوازی است با طمانینه و با وقار. خواننده در موقع سراییدن این آواز در صورتی که شعر مناسبی بخواند ابهت و شوکت خاصی به این آواز می دهد. آواز شکسته و دلکش که در ماهور به کار می رود بیشتر به سایر نغمات موسیقی شرقی شبیه است تا درآمدها و مقدمات ماهور. آواز عراق که معمولا قسمت زیر و اوج ماهور است اغلب با چهچهه زیاد توام و مخصوص هنرنمایی آوازه خوان است. در آوازها آواز ماهور کمتر مورد توجه است و دستگاه شور و سه گاه بیشتر متداول است زیرا مردم به موسیقی غم انگیز و حزن آور عادت کرده اند. ولی از موقعی که موسیقی نشاط آور غربی مورد توجه واقع شده، ذوق ها نیز به این آواز متداول گشته است.

گام ماهور، گامی نشاط آور و مهیج است. بنابراین هرجا که سازنده و نوازنده بخواهد نمونه ای از عظمت و شجاعت و تهور و دلیری و وقار را نشان دهد از این گام استفاده می کند. برخلاف تصور آنها که موسیقی ایرانی همیشه محزون است، مقام ماهور طرب انگیز و بشاش است. منتها شدت علاقه مردم به موسیقی غمگین آن را مورد پسند قرار نداده بود. اما با ورود مردم به عرصه اجتماع پس از مدتها پژمردگی نیاز به موسیقی شاد در بین مردم احساس شد.

 حالت آواز راست پنجگاه:

راست پنجگاه حالت خاصی از خود ندارد. تنها بعضی گوشه های آن مخصوص خود اوست که در جای دیگر نواخته نمی شود. مانند مبرقع و سپهر و ماورالنهر و راست و ...

چون در راست پنجگاه تغییر مقام به سایر آوازها بسیار است، هر قسمت آن حالت یکی از آوازها را نشان می دهد. به همین دلیل راست پنجگاه از سایر آوازها کامل تر است زیرا دارای تمام حالات و صفات آواز های دیگر نیز است. پس راست پنجگاه در حقیقت مقام خاصی نیست و راهی است برای تمرین تغییر مقام به آوازهای دیگر و چنانکه از اسم آن بر می آید در این آواز به پنج مقام می توان تغییر حالت داد.