توجه: خواندن متن زیر برای کلیه دف نوازان زیر 18 سال و دارای بیماری قلبی  ممنوع می باشد!

 

با تقدیم ادب و احترام به کلیه دوستان دف نوازم...

 

 

چگونه یک دف نواز موفق شویم ؟! (یا شیوه نوین تر دف نوازی..!)

                            

 

(موارد ذکر شده در این مقال هیچ شخص حقیقی و حقوقی را شامل نمی گردد و هرگونه تشابه ظاهری یا رفتاری به شدت نفی می گردد)

 

بر مبنای نامه های فراوانی که در باب "چگونه یک دف نواز موفق می توان شد؟" داشتم بر آن شدم تا نکاتی را پیرامون این مهم در مقاله ای که پیش روی شماست  بیان کنم امید که از خواندن نکات زیر که بر مبنای تجربه سالیان دراز بر این حقیر فرود آمده و اکنون شما را از لذت بهره مند شدن آن مستفیذ می گردانم، بهره کافی برده و این امور را سرلوحه نوازندگی خویش قرار دهید باشد که شما نیز دف نواز موفقی شوید!!

 

*باب اول : از جمله امور مهم در مورد یک نوازنده موفق داشتن شرایط ظاهری مناسب برای نوازندگی است.

**گاه نخست: موی بلند (هر چه بلندتر بهتر!) و در صورت امکان نامرتب و پریشان، احوالات شما را برای نوازندگی مناسب تر می گرداند. در مورد آقایان ریش و محاسن به میزان لازم از ملزومات به شمار می آید. در مورد چگونگی استفاده در باب های بعد به تفصیل سخن خواهیم گفت!

**گاه دوم: لباس فرد  نوازنده باید از ویژگی های مخصوصی برخوردار باشد. هر چه لباس نوازنده از لباس عرف و معمول جامعه دورتر، توجه مخاطب به او بیشتر و در نتیجه توجه او به نوع نواختن نوازنده کمتر می شود! (اهمیت این نکته در طول زمان بر شما آشکار می شود و نیازمند تجربه فراوان است!) هرچه چین ها و پیلی های لباس بیشتر (به کلامی دیگر دست و پاگیرتر) باشد اهمیت نوازنده بیشتر می شود! رنگ لباس در درجات فرعی قرار دارد و از چند جنبه مورد بررسی قرار می گیرد که در زیر به آنها اشاره ای مختصر می شود:

***درگاه اول: عده ای معتقدند هر چه رنگ لباس روشنتر قیافه دف نواز روحانی ترو حس و حال مربوط به آن آسمانی تر خواهد بود. درجات از انتها به ابتدا به شرح زیر است:

****چارچوب نخست: صورتی کم رنگ مایل به بنفش

****چارچوب ثانی: رنگ کرم (با این یکی نمیشه شوخی کرد.. رنگ لباس یکی از گروه های معروفه!)

****چارچوب ثالث: آبی آسمانی (هر چه بی حال تر بهتر!)

****چارچوب  رابع: رنگ سفید (دارای نهایی ترین حس و حال روحانی!)

***درگاه دوم: برخی دیگر که معتقدند "مشکی رنگه عشقه مثه رنگه چشای مهربونت.. مشکی رنگه عشقه مثه... " ببخشید از موضوع بحث خارج شدیم.. بله . عده ای که معتقدند به اختصار "مشکی رنگه عشقه" تیره بودن لباس را نشانه شخصیت می دانن (همانند ارائه بلیط!) این عده را به روایاتی در تاریخ پیروان شمس یا شمسیون  نیز می نامند. از آنجا که مراد آنها به دلایلی که بر نویسنده پوشیده است همواره سیاه پوش بوده، این گروه سیاه را نشانه ای خوش یمن می دانند و نوازندگان حامی ایشان رنگ های تیره را ترجیح می دهند. از خصوصیات بارز این دسته خوف انگیز بودن آنهاست  که از وارد شدن به جزئیات بیشتر در این درگاه معذورم! (شب است و گاه خواب نزدیک!)

***درگاه سوم: دسته ای در باب لباس معتقدند که رنگهای تند شور و حال نوازندگی را دو صد چندان می کند (میزان دوصد شدن بر نگارنده نیز پوشیده مانده، محاسبات قوی پشت آن پنهان است، گویا!) در این باب رنگ قرمز نشانه عشق و سرمستی و ...(بووووق!) و رنگ هایی از این دست ویا مخلوطی از چند رنگ نشانه باکلاسی است که از نظر نگارنده این طرز تفکر وارداتی است و نشانه هایی از غرب زدگی در آن نهفته است و زمان ما از این حرف ها نبود و آدم باید سنگین و رنگین باشه و ... بگذریم!

**گاه سوم: و اما در مورد کفش نوازنده، هر چه شباهت کفش شما به گیوه های دوره قاجار بیشتر باشد دف نواز (یا در این مورد، به طور کلی نوازنده) موفق تری خواهید بود! از مراتب عالی کفش، نوکِ تیز و برگشته رو به جلو و نیز نداشتن پشت است. (در صورت داشتن پشت هیچ نگران نباشید می توانید پشت کفش را بخوابانید و از آن استفاده کنید! ) عجیب و غریب بودن ظاهر کفش (شامل منجق و پولک و سوراخ و غیره) از محسنات به شمار می آید.

 

* باب دوم: اکنون که ظاهر مناسب برای نواختن دف در شما پدید آمد باید توجه خود را به حرکات در حین نوازندگی معطوف کنید. هر چه ظرافت شما در اجرای حرکات فوق بیشتر باشد نوازنده قابل تری خواهید بود.

** گاه نخست: حرکات سر کلیدی ترین بخش حرکات در نوازندگی شماست. داشتن موی بلند که در باب اول، گاه نخست به آن اشاره شد نقش مهمی را در روانی و پویایی حرکات شما ایفا می کند. در مراحل ابتدایی تمرین ابتدا با تمرینات بالا.. پایین.. چپ.. راست.. (با ریتم خوانده شود لطفا!) گردن خود را نرم کنید سپس حرکات دورانی  از چپ به راست و بالا به پایین را تمرین نمایید. در مراحل پیشرفته تر نقطه شروع حرکت دورانی را تغییر دهید و تمرینات را با گام های آهسته آغاز کنید (به عنوان مثال از شمال غربی به جنوب شرقی و .. حالا برعکس..  حرکت کنید) این تمرینات تاثیر زیادی در اجرای راحت این حرکات در هنگام نوازندگی شما دارد. برای راحتی کار می توانید ابتدا با موهای بسته تمرینات فوق را انجام دهید و پس از کسب آمادگی لازم موهای خود را افشان کرده و به دور گردن بریزید و تمرینات را با سرعت مطمئنه از نو آغاز کنید. (مواظب سرگیجه های احتمالی نیز باشید!) در ضمن دقت داشته باشید که حرکات فوق را به نرمی و با آرامش در نوازندگی خود به کار ببرید و از آغاز کار با شدت شروع نکنید. (نکته کاربردی: برای تاکید بیشتر لازم است دوباره تکرار کنم که ظرافت در به کار بردن حرکات از اهمیت والایی برخوردار است)

**گاه دوم: پس از آموزش حرکات سر نوبت به حرکات پا می رسد. از آنجا که یکی از امور مهم در مقوله دف ریتم می باشد، ضربات پا یکی از شاخص های مهم و درخور توجه است. لزومی به اینکه ضربات پای شما حتما همان ریتمی را که می نوازید القا کند نیست، مساله مهم اعتماد به نفس شما و عدم تردید در اجرای ضربات است. در صورت اجرای ضربات با شک و تردید این احتمال وجود دارد که مخاطب در نزد خود در مورد نوازنده اینگونه بیاندیشد که "خودشم نمی دونه داره چی کار می کنه!  "  البته اجرای نوانس در هنگام نواختن ضربات پا مهم است و می تواند هوشمندانه به کار برده شود. عوض کردن پاهای ضربه زننده در حین اجرا و یا با هر دو پا ریتم زدن، از مهارت هایی است که همچنان در دست تحقیق و بررسی است! از نکات حائز اهمیت دیگر هماهنگی ضربات پا و سر با یکدیگر و یا در خلاف جهت است که می تواند هارمونی جالبی را به وجود آورد! این امر البته مستلزم به دست آوردن مهارت کافی در هر مورد به طور جداگانه و در مراحل بالاتر ترکیب این دو مهارت است. (در آغاز آموزش لازم نیست به خود سخت بگیرید و در صورت عدم موفقیت ناامید نشوید) برای تمرین حرکات پا می توانید با استفاده از آهنگ های روز به طور ایستاده حرکات موزون انجام داده و سرعت خود را به تدریج بالا ببرید پس از رسیدن به سرعت لازم به طور نشسته تمرینات را ادامه دهید!

**گاه سوم: پس از آموزش حرکات سر و پا نوبت به حرکات دست شما می رسد. دقت و سرعت عمل در اجرای این حرکات روی سطح نوازندگی شما تاثیر به سزایی دارد.

***درگاه اول: هر چه دف شما سربه زیر تر باشد شما نوازنده حرفه ای تری شمرده می شوید!

***درگاه دوم: فاصله دست ها و نحوه نگه داشتن دف شما را مسلط تر جلوه می دهد و مخاطب بیشتر به شما اعتماد می کند. (این یکی جدی شد!)

***درگاه سوم: در هنگام نواختن ریز حتی اگر در حال تلف شدن بودید خود را خونسرد جلوه دهید تا مخاطب با خود بیندیشد: بابا ایول!

***درگاه چهارم: در صورت لزوم اگر احساس کردید حوصله جمع سررفته دف خود را با حرکات نمایشی به سمت بالا بیندازید! (به عبارت دیگر اجرای حلقه با شدت فراوان!) مطمئن باشید که کلیه دوستان از خواب می پرند! (البته در صورت اجرای دقیق کلیه مراحل بالا به این مرحله نیازی پیدا نخواهید کرد زیرا سرگرمی کافی برای مخاطب محیا شده! با این وجود اجرای گاه به گاه این مرحله بد نخواهد بود! )

***درگاه پنجم: هرگاه احساس کردید بر اثر خم شدن زیاد دف ساز شما در حال افتادن است.. هیچ نگران نباشید، تنها کافی است که یک ضربه افت اجرا کنید تا امور در نزد مخاطب طبیعی جلوه کند!

***درگاه ششم: هرچه نواختن ضربات شما سریعتر و مخاطب از درک آنها عاجزتر، بهتر!

**گاه چهارم: (optional) استفاده از حرکات چشم و ابرو و عشوه صورت برای بانوان توصیه می گردد! بستن چشم ها و یا ابراز حالت های مختلف احساسی نظیر غم و شادی در صورت برای آقایان مفید خواهد بود!

 

*باب سوم: پس از آماده نمودن ظاهری مناسب و اجرای ظریف حرکات مورد نیاز نوبت به نواختن شما می رسد که در صورت طولانی بودن مدت نوازش (یعنی همان نواختن) پس از بررسی مسائل اول و دوم توسط شخص مخاطب مورد بررسی وی قرار می گیرد. (این امر زیاد مورد توجه نیست و به چند نکته مختصر در این باب اکتفا می کنیم!)

**گاه نخست: انتخاب ریتم برای نواختن، به محفلی که برای نواختن به آن دعوت شده اید، وابستگی شدید  دارد!

***درگاه اول: اگر مجلس مدل روشنفکرانه است ریتم هرچه پیچیده تر بهتر! لازم نیست به آنچه می زنید فکر کنید: فقط بزنید و وانمود کنید که در حال حل یک مساله پیچیده هستید و روی ریتم به شدت فکر می کنید، در همین حدکفایت می کند! حرکات انگشت شما و گاهی ضربات تق و توقه بیجا در میانه کار اهمیت ویژه ای دارند!

***درگاه دوم: اگر مجلس بزم و طرب است یک ریتم 8/6 ساده کفایت می کند و به خود زحمت زیاده از حد ندهید!

***درگاه سوم: ریز در هر شرایطی نقش کلیدی و مهمی را در نوازندگی شما ایفا می کند. بیشتر از صدای ریز افه آن مهم است! علاوه بر حفظ خونسردی گاهی می توانید وانمود کنید که فشار زیادی را متحمل می شوید! دقت داشته باشید که حد تعادل را در هر دو مورد حفظ کنید، راز موفقیت را بر شما آشکار کردم، قطعا موفق می شوید!

 

*باب چهارم: اکنون پس از فراگیری امور مورد نیاز لازم است به چند نکته در باب خود دف اشاره کنم.

**گاه نخست: هر چه دف شما پوستی تر باشد بهتر است! در صورت لزوم می توانید خودتان با استفاده از قلمو و آب مرکب نقش های مورد نیاز را بر روی دف ایجاد کنید و آن را پوستی جلوه دهید!

**گاه دوم: کمانه دف هرچه پهن تر باشد بر کلاس شما اضافه می شود! (از من گفتن بود!) حتی اگر لازم شد می توانید با فوم کمانه دفتان را پهن تر کنید!

**گاه سوم: در صورت لزوم می توانید ادعا کنید که دف را از یکی از خانقاه های کردستان برای شما سوغات آورده اند (نتیجه فوق العاده ای می دهد! باور کنید) و یا یکی از دراویش خانقاه که جدش به مولانا جلال الدین می رسیده، در آخرین سفرتان به کردستان آن را به شما هدیه کرده!

 

*باب پنجم: محل اجرا: هر  چه بتوانید محیط اجرا را تاریکتر و شاعرانه تر کنید تاثیر شما به روی مخاطب بیشتر خواهد شد! (و جزئیات از دید مخاطب پنهان تر!) استفاده از شمع (انواع مختلف)، عود و آراستن محیط با پارچه های مختلف می تواند شما را در راستای رسیدن به این امر خطیر یاری رساند!

 

*باب ششم: اکنون شما 5 باب مورد نیاز و لازم را پشت سر گذاشته اید. تنها نکته باقیمانده اینست که اگر می خواهید دف نواز موفقی باشید شرط لازم و کافی اینست که کرد باشید حتی اگر تا به حال از اطراف کردستان هم عبور نکرده اید! متاسفم چاره دیگری نیست! بالاخره می توانید یکی از اصل و نسب های خود را به آن اطراف نسبت دهید که! هر چه میزان کردیت شما بیشتر باشد بیشتر به عنوان یک دف نواز می توانید خود را در دل سایرین جا کنید! اگر متاهل هستید در صورت لزوم می توانید محل سکونت خود را به اطراف اتوبان کردستان تغییر دهید تا ادعای شما زیاد هم دروغین نباشد! و اگر مجرد هستید هنوز فرصت باقی است و می توانید زوج و یا زوجه خود را از کردستان یا نواحی اطراف برگزینید!

 

در این لحظه شما کلیه نکات لازم برای اینکه یک دف نواز موفق باشید را فراگرفته اید و با کمی تمرین و ممارست می توانید موفق شوید! کافی است یکبار امتحان کنید!

منتظر دریافت پیشنهادات و انتقادات شما هستم، سوالات خود را می توانید به صورت کتبی یا شفاهی با من در میان بگذارید! با آرزوی موفقیت برای شما هنرجوی عزیز (;

 

پیوست: من عاشق حاشیه های دف نوازی ام البته در حد تعادلشون! اما گاهی این حاشیه ها از خود دف نوازی پررنگ تر می شن و سوژه ای برای نوشتن طنز به دست می آد!

+ نوشته شده توسط مونا در سه شنبه 1387/04/18 و ساعت 17:20 |